logo

theoretische achtergronden

mensbeeld

Vanuit het biodynamische oogpunt zijn de functies van geest, lichaam en ziel volledig met elkaar verweven. Alles wat er in ons gebeurt en alles wat we doen - onze rillingen, uitingen, inzichten, handelingen, gedachten en gevoelens – zijn allemaal manifestaties van de levenskracht die zich in ons beweegt. Hoe iemand omgaat met de bewegingen van zijn levenskracht – die plezierig zijn wanneer ze vrij stormen – staat centraal in het biodynamische beeld van de persoon.

de primaire en secundaire persoonlijkheid

We maken een onderscheid tussen de primaire persoonlijkheid en de secundaire persoonlijkheid. Mensen die vast zitten in hun secundaire persoonlijkheid hebben het contact met hun levensstroom verloren en zijn dus ‘beroofd van hun geboorterecht op plezier’. De primaire persoonlijkheid aan de andere kant, is in harmonie met de ritmes van de levenskracht.
De meeste mensen vertonen in feite aspecten van zowel de primaire als de secundaire persoonlijkheid. Het doel van de biodynamische therapie is om de beperkingen van de secundaire persoonlijkheid op te laten lossen en om de ware innerlijke natuur van de persoon aan te moedigen om te voorschijn te komen en uit te groeien.

id en ego – wisselwerking tussen verticale en horizontale krachten

De secundaire persoonlijkheid heeft de natuurlijke dynamische harmonie tussen ego en id verloren. De biodynamische visie op ego en id verschilt van die van Freud, die het id als een zelfzuchtige, anarchistische en a-sociale kracht zag, in strijd met het ego (Freud, 1915). In de biodynamische theorie worden zowel het id als het ego als functies en uitingen van de levenskracht gezien. Als conceptueel model van de relatie tussen id en ego, gebruiken wij de dynamische wisselwerking tussen de verticale en de horizontale stroom van de levenskracht in de persoon. Het id is met zijn opwellende pure emoties, een aspect van de verticale stroom (Southwell, 1982). Het ego functioneert zowel in de verticale as (waarneming, gedachte) als in de horizontale (actie, regulatie). Het ego zet de energetische kracht van het Id in werking door het horizontaal in de wereld te brengen, bijvoorbeeld via de armen en handen. Het ego reguleert ook de verticale impulsen van het Id d.m.v. een horizontale tegenkracht van de lichaamsspieren die, zoals Reich (1950) beschreef, in horizontale segmenten functioneren.

Harmonie tussen deze horizontale en verticale krachten (in het volgende hoofdstuk verder besproken) wordt in de traditionele psychologie ‘egokracht’ genoemd. Mensen die een goed ontwikkeld ego hebben kunnen een krachtige golf van de id-stroom goed opvangen en hanteren. Zij zien het als hun bondgenoot, niet als hun vijand, omdat zij geleerd hebben hoe ze het kunnen respecteren en er mee kunnen samenwerken.

de drie niveaus van de emotionele cyclus

Emoties zijn bewegingen van de levenskracht zowel in lichaam als in geest. Wij onderscheiden drie niveaus waarop de levenskracht door ons stroomt: het psychologische, het musculaire en het vegetatieve. Met het psychologisch niveau bedoelen we onze cognitieve en emotionele ervaring, zoals herinneringen, keuzes, gevoelens, waarnemingen, die allemaal op functies van de hersenen betrekking hebben. Met het musculaire niveau bedoelen we het niveau van de motorische handelingen door het willekeurige spiersysteem. Het vegetatieve niveau omvat de functies die door het vegetatieve zenuwstelsel gestuurd worden, de basis levensfuncties zoals metabolische, spijsvertering- en ademhalingsprocessen en de circulatie van vocht in het lichaam.

opwaartse en neerwaartse fasen van de emotionele cyclus

Wanneer iemand je kwaad maakt, voel je de woede waarschijnlijk letterlijk in je opstijgen. Wanneer je voorstelt hoe je iemand terug wilt pakken (psychologisch); merk je misschien niet hoe je je vuisten balt en hoe je met je tanden knarst (musculair). Hoogstwaarschijnlijk realiseer je ook niet dat praktisch alle vegetatieve functies van je lichaam ook op de emotionele stimulus reageren. Biodynamische psychologie ziet al deze bewegingen als de eerste, opwaartse fase in een natuurlijke cyclus van de levenskracht, welke we de emotionele vasomotorische cyclus noemen. Als het emotionele voorval weer voorbij is, belanden we in de dalende fase van de cyclus. We krijgen vrede met wat er gebeurd is (psychologisch), de spanningen in onze ledematen beginnen los te laten (musculair) en het hele metabolisme van het lichaamsweefsel wordt langzaam weer normaal (vegetatief). In de opwaartse fase van de cyclus word het psycho-organisme geactiveerd om met de buitenwereld om te kunnen gaan. In de neerwaartse ‘terugkeer’ fase herstellen we weer, de ervaringen worden verwerkt, verteerd, geïntegreerd en onze innerlijke rust keert terug.

het verteren van de emotionele stress: afmaken van de cyclus

Stress is een onderdeel van de levensstructuur, inherent aan de dynamische interactie tussen een persoon en zijn omgeving. Maar wanneer de externe stresssituatie voorbij is, moeten we onze interne rust weer kunnen herstellen door de emotionele cyclus op alle drie de niveaus te voltooien, anders blijven we met een overblijfsel aan spanning zitten. Bijvoorbeeld op het psychologische niveau zijn we misschien niet in staat te accepteren dat we boos zijn en blijven we dus met een gevoel van schuld zitten. Op musculair niveau laten we misschien niet volledig de spanning los waardoor er spanning achterblijft. Op het vegetatieve niveau is er misschien nog te veel vocht in het lichaamsweefsel achtergebleven dat ons psychologisch welzijn drastisch kan beïnvloeden. Biodynamische massages zijn erop gericht de emotionele cycli te voltooien en zo de innerlijke balans te herstellen.